Evropska komisija pozdravlja politički dogovor koji je postignut između Evropskog parlamenta i država članica EU o Direktivi o uspostavljanju evropske invalidske kartice i evropske parking kartice za osobe sa invaliditetom. Direktivu je Komisija predložila u septembru 2023.
Usklađena evropska invalidska karta i unapređena evropska parking karta omogućiće lakše prepoznavanje statusa invalidnosti i jednak pristup posebnim uslovima i povlašćenom tretmanu širom EU, tokom kratkotrajnog boravka u drugim zemljama EU. Ove kartice će olakšati mobilnost osoba sa invaliditetom. Bez obzira da li si vlasnik kartice u Španiji koji putuje u Poljsku ili stanovnik Poljske, kartica će garantovati pristup pod istim uslovima.
Glavni elementi Direktive uključuju:
Priznavanje evropske invalidske kartice kao dokaza invaliditeta u cijeloj EU. Tokom kratkotrajnog boravka u drugim zemljama EU, osobama sa invaliditetom će se garantovati jednak pristup posebnim uslovima i povlašćeni tretman u pogledu javnih i privatnih usluga, aktivnosti i objekata. To može uključivati prioritetni pristup, smanjene naknade, ličnu asistenciju i brajevu azbuku ili audio vodiče za prevoz, kulturne događaje, muzeje, centre za zabavu i sport, kao i zabavne parkove. Kartica nadopunjuje postojeće nacionalne kartice i potvrđuje ulogu svake države članice u procjeni statusa invalidnosti.
Omogućavanje vlasnicima evropskih parking kartica jednakih prava na parkiranje širom EU. Evropska parking kartica osigurava jednak pristup određenim rezervisanim parking mjestima i drugim uslovima i sadržajima parkiranja. Ona zamjenjuje EU parking karticu za osobe sa invaliditetom stvorenu na dobrovoljnoj osnovi kroz preporuku Vijeća. Za rješavanje problema nedosljednog priznavanja širom EU, poboljšana evropska parking kartica koristi zajednički obvezujući obrazac. Takođe uključuje sigurnosne funkcije za sprečavanje falsifikovanja i prevare.
Zahtjeva od država članica da izdaju i obnove evropsku invalidsku karticu besplatno, u fizičkom formatu (sa digitalnim karakteristikama) iu digitalnom formatu.
Zahtjeva od država članica da izdaju i obnove evropsku parking karticu besplatno ili uz malu naknadu za pokrivanje administrativnih troškova, u fizičkom formatu sa digitalnim karakteristikama. Svaka država članica može dati ovu karticu i u digitalnom formatu.
Obezbjeđivanje javno dostupnih informacija o uslovima i postupku dobijanja ovih kartica, kao i opštih informacija o posebnim uslovima i povlašćenom tretmanu koji se nudi osobama sa invaliditetom. Svaka država članica uspostaviće posebnu web stranicu u tu svrhu. Osim toga, EU će kreirati i posebnu web stranicu koja će povezivati sve nacionalne web stranice.
Garantovanje sprovođenja i poštovanja putem ovlašćivanja osoba sa invaliditetom i njihovih predstavnika da poduzmu pravne radnje prema nacionalnom zakonu. Države članice moraju uspostaviti mehanizme za ove pravne radnje i implementirati novčane kazne i korektivne mjere za prekršaje.
Nakon formalnog dogovora Evropskog parlamenta i Vijeća u narednim mjesecima, Direktiva će stupiti na snagu dvadesetog dana nakon objavljivanja u Službenom listu Evropske unije. U roku od 30 mjeseci nakon stupanja na snagu, države članice će morati da ugrade odredbe Direktive u nacionalno zakonodavstvo.
Godinu dana kasnije, zakon će stupiti na snagu, nakon čega osobe sa invaliditetom mogu podnijeti zahtjev za kartice.
Direktiva o uspostavljanju Evropske invalidske kartice i Evropske parking kartice za osobe sa invaliditetom najavljena je u Strategiji EU za prava osoba sa invaliditetom 2021-2030. Doprinosi EU implementaciji Konvencije Ujedinjenih naroda o pravima osoba s invaliditetom, čiji su potpisnici i EU i države članice EU.
Takođe je usklađen sa principima jednakih mogućnosti i inkluzije osoba sa invaliditetom navedenim u Evropskom stubu socijalnih prava.
Osobe sa invaliditetom i organizacije civilnog društva povezane sa platformom za osobe sa invaliditetom odigrale su ključnu ulogu u oblikovanju ove Direktive. Njihovi doprinosi, zasnovani na iskustvima sa EU parking karticom za osobe sa invaliditetom i pilot projektom Evropske invalidske kartice, kao i uvidima iz online ankete i preko 3.300 odgovora (78% osoba sa invaliditetom) iz javnih konsultacija 2023. godine pomogli su identifikovati ključna pitanja i odgovoriti na stvarne potrebe osoba sa invaliditetom.
Izvor: ec.europa.eu
